تا به کِی؟ (خلیل تمهید)

خلیل تمهید

رنگ شوريده وحلوا را نديدن تا به كي ؟

جاي ماهي سكن پيكو خريدن تا به كي؟

 

جاي گوشت بره سويا و عدس خوردن بس است

از نداري طعم تلخي ها چشيدن تابه كي؟

 

در كنار منبع گازيم ولي كپسول بدوش

از تعجب لب به دندانها گزيدن تا به كي؟‌

 

صدهزاران بار گفتن هيچ چيز ارزان نشد

شكل مرغان را وراي شيشه ديدن تا به كي؟

 

زير بار خرج خانه قامتم گشته كمان

موجران را خون مستاجر مكيدن تا به كي؟

 

روزو شب تا كي به فكر قبض اب و برق خويش

مثل تار و پود قالي غم تنيدن تا به كي؟

 

روزها در چاله خفتن همچو كفتاري كمين

مثل گرگي آهوان از تو رميدن تا به كي؟

 

جاي آنكه نان رساني بر سر يك سفره اي

از دم تيغ زبانت نان بريدن تابه كي؟

 

با تملق با ثنا با مدح گفتن اينچنين

پشت خود تا كردن و اين سان خميدن تا به كي؟

 

تابه كي دنبال پست وجاه و منصب يا مقام

مثل ماري در پي طعمه خزيدن تا به كي؟

 

همچو گاوان و خران در دشت سبز زندگي

در پي پركردن بطن و چريدن تا به كي؟

 

ميكشد تير و كمان صياد بهر صيد ما

مثل مرغي داخل لانه تپيدن تا به كي؟

 

خنده بر روي لبان ما نمي ايد چرا؟

جاي اشك از ديده هامان خون چكيدن تا به كي؟

 

هر كه امد برسركاري بدادش وعده ها

وعده هاي پوچ و توخالي شنيدن تا به كي؟

 

نيست از ما پرشكسته تر ميان طايران

مرغ عاشق را پر و بالش بچيدن تا به كي؟

 

از گراني و غم نان بين چه امد بر سرم

مثل خرمالو و خرمايي لهيدن تا به كي؟

 

گركه اوضاع اينچنين باشد بگو جانا به من

انتظار صبح روشن را كشيدن تا به كي؟

 

برگرفته از: وبلاگ شخصی خلیل تمهید

بوشهر نهنگ پیرن- امید غضنفر

امید غضنفر

امید غضنفربوشهر نهنگ پیرن *****خاک پاک مرد دریان
سی خومون ای خاک خینی*****اول و اخر دنیان

پا میبنده بند خاکش*****سی غریبه و خومونی
ای تو پیر دل شکسته*****یاد ایوم جوونی

یاد اون زمون تو باغا*****ادما افتو می کاشتن
هر گلیش که در میومد*****جوی چیشی سحر میذاشتن

مردمون شهر دریا*****شهرمون دل نگرونن
دست تو دست هم که بیلیم*****بندر از مون شادمونن

شهرمو شعر و شعارم  *****ای همه دارو ندارم
زاده بوم مو تویی تو *****خاک تو خاک مزارم

برگردان شعر بومی بوشهر نهنگ پیرن از امید غضنفر

بوشهر مانند نهنگ پیری است که خاک پای مردان دریایی است . برای خودمون ای خاک گرانبها مانند دنیایی است .بوشهر مهمان نواز است و غریبه و آشنا برایش فرفی ندارد و ای کسی که در این شهر پیر شدی از ایام جوانی یاد کن . یاد آن زمان در باغهای خود گل آفتاب گردان میکاشتند و هرکدوم ازاون گلهارو بجای چشمان سحرمیگذاشتند .ای مردم بوشهر و دریا شهرما دلش نگران از این همه بی تفاوتی نسبت به هم است. دستتان را دردست هم بدهید تا شهر از ما راضی باشد . شهر من ای شعر و شعار من ، ای همه دارو ندار من ، من زاده تو هستم و خاک پاک تو خاک مزارم خواهد بود.

شاعر: امید غضنفر

سی بوشر- سید جعفر حمیدی

سید جعفر حمیدی

سی بوشر هيچکه دلش مث مو غمگين نبيده
دل هيچکی مث مو يه کاسه خين نبيده

بخدا وختی که فکرش می کنم تش می گيرم
هيچکه دردش مث مو اينهمه سنگين نبيده

او درياش که ميگن شورن و خره نمکن
سی مو مثل شکرن، شيرين تر از اين نبيده
تو کيچه پس کيچه هاش ، وختی که تيفون می پيچه
هيچ غناهشتی ايجور دلکش و شيرين نبيده

ای صدوی غره طراقاش شو بارونی خشن
ازو خش تر بخدا تا چين و ماچين نبيده

خيلی شهرا نبيده، وختی که بوشر بيده تش
مث بوشهر زيترا شهری خوش آئين نبيده

اگه حالا ايجورن ، غربت غم تو دلشن
زيترا مثل حالا ، اينهمه دل خين نبيده

توسوناش اگه گرمن ، مگه تخصير خوشن
او هواش ايجورين، بيخودی همچين نبيده

تو زمسون عوضش مثل بهارن زميناش
هرکجا سيل می کنی، بی گل و نسرين نبيده

سی چی ميگين کيچه هاش او شلی و پر سبخن
کيچه هاشم بخدا ، ايجور که ميگين نبيده

پس افتو که بری دل سی بوشر پر می زنه
خاک هيچ جوی ديگه دامنگير و سنگين نبيده


واژه نامه سی بوشر از سید جعفر حمیدی

سی= برای
خين= خون
تش= آتش
خره نمک= بسيار شور
کيچه= کوچه
پس کيچه= پسکوچه
وختی= وقتی
تيفون= توفان
غناهشت= صدای ترسناک
صدوی= صدای
غره طراق= رعد
شو = شب
خش = خوش
زيتر = زودتر = قديم
زيترا = قديما
توسون = تابستان
سيل = نگاه، تماشا
اوشلی = گل آلود
سبخ = خاک شور
افتو = آفتاب
هيچ جوی ديگه = هيچ جای ديگر

شاعر: سید جعفر حمیدی

کاشکه مُنَم پُسر بیدم- خدادادی

معصومه خدادادی

کاشکه مُنَم پُسر بیدم
دو سَر اُما پسر بیدم

صُب تا پسین تو بَسَّکی
پی بچیل وَ جَر بیدم

شلوار لی و پُی پَتی
وَ سَر تا پا ضَرَر بیدم
یَقَم واز و مینُم بلند
هَر رو گیر سفر بیدم

سی خُم سوار موتوری
تو آسمون می پَر بیدم

سی خاص و خوم بختَری
وَر میوه یَل گَزَر بیدم

تو شو عروسی دوسَلُم
همه ش تو کار شَر بیدم

کَلّه خراو و پا دراز
چَندَل شو کَپَر بیدم

دَم مدرسه نی دُختَرَل
همیشه دردسر بیدم

وقتی که صَرفُم نمیکه
وَر دی بوا مو کَر بیدم

زنجیل و چاقو تو دَسُم
بُلکُم و پر جیگر بیدم

روز شی دادن دَدَه یَل
سی شو کُکی گُتَر بیدم

تا نصف شو موقی خو
تو کیچه شت در بیدم

سی فیس دی وَر زَنَل
دومی رضو جُوَر بیدم

دختر چه کَل گَپ میزنی
سی دل خوت شَپ میزنی

َبورت هَل چَپ می زنی
هی مُدل رَپ میزنی

صدی عَلو میش حیدره
هَمکه میگن شیر نره

سیل مو کُ سی سالمه
ئی یم خو وضع و حالمه

دلم پُر گُلووَره
دنیا دور سَرُم زره

هَمَش مث سَگ وَ دُوُم
فقط دیندی نون و اُوُوم

دیم وَم میگو زَنی بُسُو
سی خُوت فَرمون بَری بسو
َ
صُوا که دی پیر آویدی
دَس زندی سیر آویدی

اوسو میخی زَن بُسُونی؟
میخوام که هَرگز نَسونی

زندی مو پاک خین دل
زرد مث خار زل

مو پسرم تو دختری
جون بُوام تو بختری

خُم نمیگم دَدَم میگو
وَر دی بُوا عزیز تری

نه فکر خونه نه زنی
نشسی هی ور میزنی

پُشت سَرت اووَل دَره
ره تَ بکَش وَردا بره

شعر تو باعث شَره
بدَرد عامَت میخَره

باشه مو دَه شعر نمیگم
اما دوارتَه هَم میگم

کاشکه منم پسر بیدم
کاشکه منم پسر بیدم

شاعر: “معصومه خدادادی”

صب مثل پسین- سید جعفر حمیدی

سید جعفر حمیدی

ديکشو که خيال تو دلم را هپرو کرد
دل پنگلکی زد و غم از سينه چپو کرد
گل غلطه زدم تا دل صب بلکی بخوسم
نه خو تو چيشم بيد و نه دل ميل به خو کرد
از غلط و پيليتم می دروشيد در و ديوار
ياد تو ز در اومد و دست مو ، پخو کرد
صب تا دل ظهر هر دو چيشم خو خولو بيد
انگار دو کشه شو شد و چيشم پر خو کرد
روزم مث شو بيد و شو م مثل زليلو
صب مثل پسين گشت و غروبم مث شو کرد
کله ام ايقدر منگ و زمند و دو پلو بيد
انگار که يکی مغز سر او قلپو کرد

واژه نامه شعر محلی صب تا پسین از سید جعفر حمیدی
ديکشو = ديشب
هپرو = حمله همراه با غارت
چپو = غارت
گل غلطه = غلطيدن روی خاک يا بستر
صب = صبح
غلط و پيليت = غلط زدن ، جست و خيز
می دروشيد = از مصدر دروشيدن = لرزيدن
پخو = دستبند، قفل، دست بست کردن
خو خولو xoxowelu = خواب آلود
خو = خواب
زليلو = تاريك ، ترسناك ، بايد ضليلو باشد
پسين = بعداز ظهر، نزديك غروب
منگ = گيج
زمند = خسته ، كسل
دو پلو = دو پهلو، نامتعادل
او قلپو = آب لنبو، آب افتاده

 

شاعر: سید جعفر حمیدی

رپ رپ بارون- محمد بیابانی

رپ رپ بارون

رپ رپ بارونی ای دل…..تش بگیری واپیچی
موج سرگردونی ای دل…..تش بگیری واپیچی

هر گل از کیچش ردیمو…..خوت خوتی غش می کنی
می چه و ویلونی ای دل…..تش بگیری واپیچی
تا تو مو ولت کرد و رفتی…..سی دل خت پوی سرش
بی سرو سامونی ای دل…..تش بگیری واپیچی

دیگه مل تو نمیلن…..بخترن فکری کنی
سی چه تنها مونی ای دل…..تش بگیری واپیچی

خوت نفهمی که چه می فهمم…..سی چه غر میزنی
غرغر قلیونی ای دل…..تش بگیری واپیچی

تیر کاری- سید جعفر حمیدی

سید جعفر حمیدی

بيل تا با دل سخته م بوخونم
دل با غصه امخته م بوخونم

جيگرم گل زده، تش تو دلمن
شو و روز ياد تو، هم منزلمن

ديگه مرزنگ چيشم واز نميشه
ديگه دل با مو ، هم آواز نميشه

آخرش رفتی و برشندی دلم
سنگ گتی زدی ، اشکندی دلم

می چه بدخدمتی سيت کرده بيدم
می چه بی حرمتی سيت کرده بيدم

همه بيد و نبيدم، تو بيدی
همه عشق و اميدم، تو بيدی

سی چه رفتی، مو که جونم سی تو بيد
هرچی داشتم ، او و دونم سی تو بيد

شو و روز ورد زبونم تو بيدی
نفسم بيدی و جونم تو بيدی

گل شص پر که می گفتن تو بيدی
باغ نوبر که ميگفتن ، تو بيدی

اوينه بندون که می کردم سی تو بيد
خنچه گردون که می کردم سی تو بيد

آخرش رفتی و برشندی دلم
سنگ گتی زدی اشکندی دلم

غم هجر تو امونم بريده
بانگ و فرياد و فغونم بريده

از غمت مانده غباری تو دلم
رفتنت زد تير کاری، تو دلم

واژه نامه تیر کاری از سید جعفر حمیدی
بيل – beyl= بگذار – بهل = مهلت بده
سخته م = سوخته ام
امخته ام = آموخته ام
بوخونم = بخوانم
گل زده = داغ شده ، گرگرفته ، داغمه بسته
تش = آتش
مرزنگ = مژه چشم
برشندي = برشته كردي
سنگ گتي = سنگ بزرگي
اشكندي = شكستي
مي – mey = مگر
سيت = برايت
بيد و نبيد = بود و نبود ، هست و نيست
او و دون = آب و دانه – در جايي ديگر تركيب اودون و اودوني معني آباداني ميدهد
گل شص پر = گل شصت پر، نوعي گل نرگس
باغ نوبر = باغ نو ميوه، باغ سبز
اوينه = آينه
خنچه گردون = خوانچه گرداني در مراسم مختلف
امون = امان
فغون = فغان
تير كاري = تير كشنده كه فورا آدم را مي كشد.

 

شاعرسید جعفر حمیدی (زندگینامه)

فغون عشق- خلیل تمهید

خلیل تمهید

باز ای عشقن که تو سینه ام فغون کرده به پا

جز صدی خوش کر شدم هیچی نمیفهمم صدا

 

جاش انداخته تو دالون دراز فکر مو

خوش نمیفهمه که عمری پی دلم کرده چه ها

 

ای شدم خیس از نم و شر جیش تو ای سالای سال

زیر جنگ افتوش ظلال بسم از صفا

 

هر چی خوردم خین دل عاشق وعاشقتر شدم

از دسش باور کنین هیچی ندیدم جز جفا

 

دل شده دریا وعشقم مثل جلبوتی ری او

سمری میره بدون گسل و میداف و شرا

 

گاه دبر میره گه عرض گهی سینه به موج

مثل سایه پی مونن از مو نمیگرده جدا

 

خوف کردم از دسش دل ناگرون کارشم

کشتتم از بس که هی سیم کرده امرو وصبا

 

حرف اخر سیم نمیگه مردم از دسش خدا

اخ که میترسم(خلیلو) بیله ری چالی سیا

 

واژه نامه شعر محلی فغون عشق از خلیل تمهید

فغون. فغان

صدی. صدای

ظل لال. سایه بان

جلبوتی. قایقی

سم مری. حرکت شناوربدون هدایت برروی جریان اب

میداف. پارو

شرا. شراع بادبان

دب بر. حرکت شناوردرحالت پشت به باد

عر رض. هنگامی که مسیرحرکت شناورطوری باشدکه امواج به عرض ان برخوردکند

سینه به موج. حرکت شناوربرخلاف مسیرموج دراین صورت موجهابه سینه شناوربرخو.ردمیکنند

گسل. طنابی که باان شناوررامی بندند

چالی سیاه. گودالی که براثر روشن کردن اتش دران سیاه شده باشد این مثالی است برای کسی که همه چیزش راازدست میدهد میگویند فلانی برچاله ی سیاه نشسته.

جنگ افتو.حرارت افتاب.

 

منبعوبلاگ شخصی خلیل تمهید

مونم- خلیل تمهید

خلیل تمهید

او كه از بار فراقت درب و داغونن مونم

آه سينه ش تو بهارا هم تووسونن مونم

او كه قلاب خيالش پشت سيلي شيرّن

گير دوم عشق  تو چال زنخدونن مونم

او كه تو خورجين سينه ش غير مهر تو نبي

دس و پا  تو كنده و زنجيل و زندونن مونم

او كه آربيز دلش دائم مي بي زه  درد وغم

باز مسّن از شراب ريت غزلخونن مونم

سي نكردي تا بيبيني اي كه از گرماي عشق

صورتش سرخن و اَنُو نار خندونن مونم

مي سُوونه كشك غم  نازت تو اَنجاني دلم

بي سرانجومي كه زير تیر بارونن مونم

اي  جهازي كه زده ليمر شي خاصه كرده  در

مي خوره موج مطاف و گير طيفونن مونم

هر كجا ديدي كسي كنج و كوار خلوتي

دح دو و گيچ كسل يا كه پريشونن مونم

خوب سيلش كن كه بشناسيش چكارن و كی ين

اي ” خليلو “كه ميگن دنگن و مجنونن مونم

منبعوبلاگ شخصی خلیل تمهید

اشکله جونم، اشکله

اشکله جونم، اشکله
اشکله باغی، اشکله
سیچه بی دماغی، اشکله
اشکله جونم، اشکله
بیو بیریم شمال ولات قالی کنیم فرش، اشکله
قالیه سرخ و سفید منقل پُر تش، اشکله
اشکله جونم، اشکله
اشکله باغی، اشکله
سیچه بی دماغی، اشکله
اشکله جونم، اشکله
بیو بیریم خونه ی خومون چاس نون و ماسن
تش بیگیره عاشقی پاک التماسن
اشکله جونم، اشکله
اشکله باغی، اشکله
سیچه بی دماغی، اشکله
اشکله جونم، اشکله
اومدم در خونتون، توسونه گرما، اشكله
تش بگیره دی گلی، نیگه بفرما، اشكله
اومدم در خونتون، دلتو پتو بی، اشكله
خوت خوبی، بوتم خوبه، دیت دو گپی بی، اشكله
اشکله جونم، اشکله
اشکله باغی، اشکله
سیچه بی دماغی، اشکله
اشکله جونم، اشکله
چتر بوره دخترو، سایه ی پسینه، اشكله
تا یه خینی رو نده، نیای بشینه‌، اشكله
تیه ته سیرمه ننه، ماه رمضونه، اشكله
كركو سیل ایكنه، روزت حرومه، اشكله
خال سوز مچ پی سفید، من او دیاره، اشكله
سیل كردن آدم فقیر، چه فیده داره، اشكله
اشکله جونم، اشکله
اشکله باغی، اشکله
سیچه بی دماغی، اشکله
اشکله جونم، اشکله

به نقل از: شعر محلی بوشهر

برای مشاهده شعر اشکله به گویش محلی هندیجان اینجا کلیک کنید