مراسم زار (لیوا)

مراسم زار (لیوا)

دربارهٔ «زار» اطلاعات زیادى در دست نیست. گویا عقاید مربوط به بادهاى «زار» از راه حبشه در سرزمین‌هاى اسلامى راه یافته است. مراسم مربوط به پایین آوردن زار در جنوب ایران غیر از آداب و رسومى است که در آفریقا و یا خشکى‌هاى دیگر انجام مى‌شود، ولى در هر حال هنوز این معتقدات رنگ و هواى تند آفریقایى خود را از دست نداده است.
اجراى مراسم معمولاً در شب‌هاى چهارشنبه برگزار مى‌شود. باباى زار عده‌اى را مأمور مى‌کند تا چوب خیزران به دست گیرند و دور آبادى و خانه‌ها بگردند. با این علامت زارى‌ها آگاه مى‌شوند که مراسم اجرا خواهد شد. زنان و مردان لباس‌هاى مخصوصى را مى‌پوشند، عطر مخصوص به صورت و تن خود مى‌پاشند و خود را براى رقص و بازى زار آماده مى‌کنند. هفت روز قبل از اجراى مراسم دواى مخصوصى که معجونى است از کندرک، ریحان، گشنه، زعفران، هل، جوز و زبان جوجه (گیاهى است که در کوه مى‌روید) تهیه مى‌‌کنند. باباى زار شخص بیمار را مدت هفت روز در حجاب و دور از چشم دیگران نگه مى‌دارد، بیمار نباید زن، سگ و مرغ ببیند و به طور کلى چشم هیچ زنى چه محرم و چه نامحرم نبایستى بر وى بیفتد (اگر بیمار زن باشد برعکس) فقط بابا و ماماى زار مواظب بیمار است. در تمام مدت حجاب، معجون تهیه شده را بر تن بیمار مى‌‌مالند و مقدارى هم به وى مى‌‌خورانند و دود آن را بخور مى‌دهند. در مجلس رقص، باباى زار مریض را با چوب خیزران مى‌زند و عده‌اى هم که معمولاً زنان و مردان سیاه و خوش صدا هستند با دهل‌هاى کوچک و بزرگ خود مجلس را غنى و پربار مى‌سازند. قبل از شروع مجلس سفرهٔ‌ مفصلى پهن مى‌شود که در آن از انواع غذاها تا گیاهان معطر و ریاحین جنوب و میوهٔ کنار و خرما و گوشت و خونى که براى درمان بیمار لازم است، وجود دارد. خون سر سفرهٔ خون قربانى بیمار است. شخص مبتلا تا خون نخورد باد به حرف در نمى‌آید. در هنگامى که رقص و پایکوبى شروع مى‌شود، ‌ شخص مبتلا نیز با حرکات موزون خود کم‌کم از حالت عادى خارج شده و از خود بیخود مى‌شود و در حالتى شبیه خلسه فرو مى‌رود. در این حال دیگر لهجهٔ باباى زار و شخص مبتلا لهجهٔ فارسى و محلى نخواهد بود، بلکه به زبان هندى و عربى یا سواحلى صحبت مى‌‌کنند. (این در حالى است که در حالت عادى هرگز نمى‌‌توانند هندى و یا سواحلى صحبت کنند).
وزن و آهنگ و ریتم موسیقى در مجلس نقش اساسى برعهده دارد. شخص مبتلا حال خود را نمى‌فهمد. در این میان تنها باباى زار مى‌‌تواند با وى حرف بزند. او از زار مى‌پرسد که اهل کجاست و اسمش چیست؟ و براى چه این مرد و زن را اسیر کرده است؟ زار به زبان خودش و هندى، عربى یا سواحلى جواب مى‌دهد! آنگاه باباى زار مى‌خواهد که زار مرکب خود (شخص مبتلا) را رها کند.
مراسم زار، گاهى چندین شبانه‌روز به طول مى‌انجامد و شخص زار بعد ا زخلاص شدن، براى همیشه در جرگهٔ اهل هوا در مى‌‌آید و به زارى معروف مى‌شود و همیشه باید لباس تمیز و سفید بپوشد و خود را مرتب بشوید و معطر کند، لب به مى نزد و هیچ کار خلافى نکند و گرنه زار دوباره آزارش مى‌دهد. این مراسم از گذشته تا به حال در سواحل و جزایر جنوب برگزار مى‌شود و در گذشته بسیار مفصل‌تر از امروز اجرا مى‌شده است.

 

 

تصاویر مراسم زار در جزیره قشم (۱۳۸۳)

پناهگاه حيات وحش خارک

پناهگاه حیات وحش خارک، بوشهر

نام انگلیسی:  Khark nature reserve   

نام فارسی:  پناهگاه حيات وحش خارک 

موقعیت جغرافیایی

موقعیت عمومی منطقه
موقعیت جزیره خارگ در شمال خلیج فارس واقع در مختصات N291525 عرض شمالی و E501930 طول  شرقی در جنوب استان بوشهر و شهرستان بوشهر و با وسعت 1940 هکتار وطول 5/8 کیلومتر و عرض تقریبی 5/3کیلومتر می  باشد.

وسعت منطقه : 2000 هكتار

ویژگی و سیمای عمومی منطقه( شامل وضعیت توپوگرافی , چشم انداز, پو شش گیاهی وگونه های شاخص گیاهی , وضعیت عمومی حیات وحش و گونه های شاخص و کریدورها ) :
اين جزيره اي با وسعت 35 كيلومتر مربع و به صورت يك طاقديس در دل خليج فارس واقع شده است اكثر وسعت اين منطقه تاسيسات نفتي و مناطق مسكوني ساكنين جزيره بوده و سواحل جزيره در حدود 90 درصد از حالت طبيعي خودش به دليل وجود اسكله هاي صادراتي فرآورده هاي نفتي و ديگر تاسيسات صنعتي  خارج گرديده است.

پوشش گياهي
پوشش گیاهی منطقه خودرو بوده و شامل گیاهان علوفه ای
بهمن ، هلپه ، اسطوخودوس ، خارشتر ، مورخش ، مورتلخ ، چمن ، گل بابونه ، شبدر ، آلوورا(صبرزرد) ، اسفند ، نریشت .
از گیاهان آبزی که اغلب اطراف چشمه ها و قنات ها یافت می شود می توان به نی ، لونی و جگن اشاره نمود.
درختان کهنسال انجیر معابد (لیل)، کهور ایرانی ، کهور پاکستانی ، کنار ،نخل گونه های درختی جزیره را تشکیل می دهند. البته درختان مرکباتی،موز ، مشعل ، اکالیپتوس به صورت دست کاشت در منطقه وجود دارد.
پوشش گیاهی جزیره خارگو نیز شامل درختان لیل و کنار و کهور و و گیاهان نریشت ، گرامورز و اویارسلام می باشد.

حيات وحش
آهو و انواع پرندگان دريايي آبزي و كنار آبزي

جاذبه های اکوتوریستی
از جمله مناطق مورد بازدید گردشگران می  توان به موارد زیر اشاره نمود:
1 –  سواحل زیبا
2 – آبسنگ های مرجانی اطراف جزیره
3 – آهوان و پرندگان مهاجر
4 – پوشش گیاهی و درختان کهنسال انجیر معابد
5– چشمه های آب شیرین
6– قنوات
7– آثار و بناهای تاریخی

وضعیت عمومی اقتصادی اجتماعی
جزیره خارگ در اقتصاد ملی جایگاه ممتاز و غیر قابل انکاری دارد. این جزیره به عنوان یک پایانه عمده صادرات نفت خام در ایجاد ارزش افزوده نهایی تمامی فرایندهای تولیدی نفت خام از مرحله اکتشاف ، حفاری تا استخراج و پالایش اولیه و سپس صدور آن در تمام مناطق نفت خیز جنوب و برخی از حوزه های تحت پوشش فلا ت قاره نقش حساس و کلیدی دارد. از این رو تاسیسات ، تولیدات و فعالیت نیروی انسانی مستقر در جزیره خارگ در اقتصاد کشور دارای جایگاهی ملی و نقشی حیاتی است.

تعارضات مهم منطقه
1.حضور نیرو های نظامی در جزیره خارکو
2. توسعه بیش از حد تاسیسات نفت گاز و پتروشیمی
3. مشکلات ناشی از فعالیت های صید و صیادی مردم بومی  جزیره
4-افزایش جمعیت کلاغ هندی

تجهیزات و امکانات
ساختمان پاسگاه محيط باني( داراي آب ، برق ، تلفن ) –  سيستم راديويي بيسيم – خودرو صحرايي – موتورسيكلت –  تجهيزات انفرادي محيط باني ( كوله پشتي ، دوربين چشمي ،  كيسه خواب ) – موقعيت ياب دستي – رايانه و اينترنت

سایر ملاحظات
با توجه به محدود شدن زيستگاه آهو و افزايش جمعيت آن لازم و ضروري  است كه تعدادي از اين گونه از منطقه خارج گردد و حتي المقدور جمعيت گونه مذكور در سال مورد پايش مستمر قرار گيرد.
پناهگاه حیات وحش خارک، بوشهر

پناهگاه حیات وحش خارک، بوشهر
درخت انجیر معبد (لیل)

پناهگاه حیات وحش خارک، بوشهر

پناهگاه حیات وحش خارک، بوشهر

 

منبع: بیابان های ایران

پناهگاه حیات وحش خارکو

پناهگاه حيات وحش خاركو

نام انگلیسی:  Kharkoo nature reserve   

نام فارسی:  پناهگاه حيات وحش خاركو 

موقعیت جغرافیایی

پناهگاه حيات وحش خاركو بين N2918 تا N2921 عرض شمالي و E5523 تا E5519  طول شرقي و در 57 كيلومتري شمال غرب شهر بوشهر در استان بوشهر واقع شده است. مساحت آن در حدود 312 هكتار مي باشد.

پوشش گياهي: پوشش هاي غلفي يكساله و مرتعي از خانواده گرامينه ها و يونجه هاي يكساله مي باشد.

پرندگاني : باكلان ,‌پرستوهاي دريايي ,‌كاكايي ها و‌ حواصيلها .

خزندگان : لاك پشت دريايي.

اين منطقه از سال 1346 تحت حفاظت قرار گرفت ودر سال1354 به پناهگاه حيات وحش تبديل شد. اين پناهگاه شامل دو جزيره خارك و خاركو به مساحت 2398 هكتار و به فاصله 4كيلومتر از يكديگر در شمال خليج فارس و استان بوشهر قرار دارد.

داراي سواحل صخره اي، شني و مرجاني بسيار زيبايي است از گونه هاي مهم جانوري منطقه مي توان به آهو، خرگوش، كلاغ هندي، فلامينگو، كاكايي، حواصيل و لاك پشت سبز اشاره كرد. آهو مهمترين پستاندار وارداتي به جزيره است. اين منطقه زيستگاه مناسبي براي جوجه آوري پرستوهاي دريايي تيره و پشت دودي محسوب مي شود.

پرندگان مهاجري از قبيل اگرت بزرگ، باكلان و فلامينگوي بزرگ نيز به صورت فصلي در جزيره به وفور مشاهده مي شود. تاسيسات و فعاليت هاي گسترده نفتي در جزيره خارك اثرات منفي بر محيط زيست طبيعي داشته است.

مشکلات و معضلات مهم منطقه

– توسعه بیش از حد و همه جانبه تأسیسات نفت و گاز و پتروشیمی ، جاده کشی و خاکبرداری که منجر به تخریب شدید زیستگاه آهوان گردیده است .
– افزایش بی رویه جمعیت کلاغ هندی در سطح جزیره
– بیماری پوستی شایع شده در جمعیت آهوان ( سال ۸۲ الی ۸ ) منجر به تلفات قابل توجه گردیده است .

سایر ویژگیهای طبیعی

جزیره خارک به همراه جزیره خارکو به دلیل ارزشهای فوق العاده اکولوژیکی که دارای یک یاز از احتماعات منحصر به فرد مرجانهای و زیستمندان دریایی ، محل تخمگذاری هزاران قطعه پرندگان آبزی و کنار آبزی می باشد.

پناهگاه حيات وحش خاركو

پناهگاه حيات وحش خاركو منبع: بیابان های ایران