منطقه حفاظت شده مند

منطقه حفاظت شده مند

نام انگلیسی:  Mond protected area    

نام فارسیمنطقه حفاظت شده مند

موقعیت جغرافیایی

منطقه حفاظت شده مند در استان بوشهر بين N2705 تا N2810 عرض شمالي و E5115 تا E5106 طول شرقي واقع شده است. مساحت آن 49951 هكتار مي باشد.
پوشش گياهي: حرا, گز و‌ كهور.
پرندگان: گيلانشاه خالدار و هوبره .

منطقه حفاظت شده مند با وسعت ‪ ۴۶‬هزار و‪ ۵۰۰‬هكتار با دو اكوسيستم آبي و خشكي در كنار بخش بردخون از توابع شهرستان دير واقع در ‪ ۱۸۰‬كيلومتري جنوب شرقي بندر بوشهر قرار دارد. مند منطقه‌اي جلگه‌اي كويري است كه داراي دو فصل زمستان نسبتا خشك و تابستاني گرم است. چهار جزيره خان، تهمادون، نخيلو و ام‌الكرم به زيبايي منطقه حفاظت شده مند در سواحل زيباي خليج فارس افزوده‌اند. رودخانه زيباي مند پرآب‌ترين رودخانه استان بوشهر تنها منبع آبي تامين آب شرب حيات وحش منطقه ياد شده است. پوشش‌مناسب گياهان‌نادري چون‌انوكنمون سودامبوليس،دامبارنكيما، هالوكاريس، ساريكورينا، و درختان حرا، گز، كهورپاكستاني و كنار و ساحلي بودن اين منطقه مكان زيست و مهاجرت انواع پرندگان، آبزيان، خزندگان و حيوانات را فراهم كرده است.

نخل، نماد زيبايي سواحل خليج فارس نيز در قالب نخلستان‌هاي پراكنده در منطقه حفاظت شده مند به چشم مي‌خورد. رويش بيش از‪ ۸۰‬نوع گياهان ماندآبي كه يكي ازبااهميت‌ترين اكوسيستم‌هاي زمين‌است زيستگاه سفره‌اي بسيار مناسبي را براي انواع گونه‌هاي جانوري بويژه گونه‌هاي مختلفي از لاك پشت‌ها را در اين منطقه فراهم كرده‌است. در تمام جهان تنها هفت گونه لاك پشت دريايي شناسايي شده كه به علت شكار بي رويه نسل انواع لاك پشت‌ها در معرض خطر انقراض قرار گرفته است.

لاك پشت دريايي نوك عقابي،خزنده‌اي با بيش از‪ ۱۵۰‬ميليون سال سابقه پيدايش از نادرترين نوع لاك پشت‌هاي دنيااست كه بيش از انواع ديگر لاك پشت‌ها، نسل آن در خطر انقراض است اما منطقه حفاظت شده مند محل تخم‌گذاري و تكثير نسل اين لاك پشت است. منطقه حفاظت شده مند از دير باز زيست گاه مهم آهو بوده كه در دسته‌هاي كوچك و بزرگ، زيبايي طبيعت اين منطقه را دو چندان كرده‌اند. انواع ديگري از حيوانات شامل خرگوش، روباه، گراز، كفتار، گرگ و جوجه تيغي نيز به وفور در منطقه حفاظت شده مند به چشم مي‌خورند. گونه‌هاي مختلف پرندگان بيش از هر چيز ديگري حيات وحش منطقه مند را زيبا كرده طوري كه بيش از ‪ ۶۰‬گونه پرنده مهاجر و بومي درمند بسر مي‌برند.

باكلان، اگرت ساحلي، فلامينگو، چكاوك، ماهي خورك، زنبورخوار،دراج، پرستوي دريايي و نمونه‌هاي متعدد ديگري از پرندگان مند را مملو از آواز زيباي خود كرده‌اند. يكي از پرندگان بسيار با ارزش و زيباي طبيعت درنا است كه از اواخر فصل پاييز تا اوايل فروردين را در منطقه مند مي‌گذراند. زيباترين صحنه‌هاي حيات وحش منطقه حفاظت شده مند مربوط به ده‌ها هزار پرستوي كاكلي كوچك و بزرگ دريايي است كه در جزاير منطقه حفاظت شده مند و بر روي شن‌هاي داغ ساحل تخم‌گذاري مي‌كنند. منطقه حفاظت شده مند از جاذبه‌ها گردشگري با ارزش كشور است كه نقش مهمي در حفظ و نگهداري نسل انواع پرندگان و حيوانات و آبزيان كشور دارد.

موقعیت عمومی منطقه
اين منطقه از نظر جغرافيايي در جنوب ايران و در 180 كيلومتري جنوب شرقي استان بوشهر در منطقه جلگه اي – كويري در كنار بخش برخون از توابع شهرستان دير در 27 درجه و 15 دقيقا تا 28 درجه و 45 دقيقه عرض شمالي و 51 درجه و 15 دقيقه تا 51 درجه و 35 دقيقه طول شرقي واقع گرديده است .

ویژگی و سیمای عمومی منطقه( شامل وضعیت توپوگرافی , چشم انداز, پو شش گیاهی وگونه های شاخص گیاهی , وضعیت عمومی حیات وحش و گونه های شاخص و کریدورها ) :
منطقه اي جلگه اي و كويري بوده كه در شهرستان دير و  بخش بردخون واقع  گرديده است .حداكثر ارتفاع از سطح دريا به كمتر از 10 متر مي رسد  كه به صورت يك فلات در حاشيه خليج فارس واقع شده است .

پوشش گياهي
پوشش گياهي منطقه حفاظت شده مند شامل 2 بخش مي باشد :
1-شوره زارهاي ساحلي كه پهنه هاي پوشيده از گياهان علفي ،‌بوته اي يا درختچه اي در مجاورت آب هاي شور مي باشد .
2- شوره زارهاي موسوم به درون منطقه اي كه پوشش نسبتاً‌ مشابهي با اراضي شور ساحلي دارد .

حيات وحش
بيشترين تنوع جانوری مهره دار خشکی زی منطقه را پرندگان دارند که تاکنون 120 گونه در منطقه شناسايی شده است. برخی همچون خروس کولی دشتی، بالابان، هوبره، بحری و عقاب طلايی از پرندگان بسيار ارزشمند اين منطقه محسوب می گردند.از رده پستانداران نیز تاکنون 18گونه شناسایی شده اند که از آنها می توان به :
آهو(بالغ بر 600 راس) ،گربه وحشی ، گراز ، خرگوش ، کفتار وروباه شنی اشاره نمود. لاکپشت نوک عقابی ، لاکپشت سبز ، بزمجه دشتی ، سوسمار خاردم و ماردریایی نمونه های شاخصی از 18گونه خزنده این منطقه می باشند.

جاذبه های اکوتوریستی
داراي جاذبه هاي طبيعت گردي بوده بدليل عدم اطلاعات كافي و نبودن زيرساخت ها در حال حاضر ميزان جذب توريست امكان پذير نيست .

وضعیت عمومی اقتصادی اجتماعی
حاشيه نشينان اين منطقه اكثرا شغل صيادي ،‌دامداري و كشاورزي دارند

تعارضات مهم منطقه
-استقرار تاسیسات گازی پارس شمالی در مجاور منطقه
2- مشکلات ناشی از فعالیت اهالی روستاهای منطقه
3-عدم وجود سيل بند و يا عوارض طبيعي نظير پناهگاه

تجهیزات و امکانات
ساختمان پاسگاه محيط باني( داراي آب ، برق ، تلفن ) –  سيستم راديويي بيسيم – خودرو صحرايي – موتورسيكلت –  تجهيزات انفرادي محيط باني ( كوله پشتي ، دوربين چشمي ،  كيسه خواب ) – موقعيت ياب دستي – موتور برق – تراكتور  – رايانه و اينترنت

سایر ملاحظات
با توجه به خشكسالي هاي متوالي و افزايش جمعيت حيات وحش منطقه ضرورت دارد تا نسبت به كشت علوفه اقدام موثري به عمل آيد.

منطقه حفاظت شده مند

منطقه حفاظت شده مند

منطقه حفاظت شده مند

منطقه حفاظت شده مند

منطقه حفاظت شده مند

منطقه حفاظت شده مند

منبع: بیابان های ایران

پناهگاه حيات وحش خارک

پناهگاه حیات وحش خارک، بوشهر

نام انگلیسی:  Khark nature reserve   

نام فارسی:  پناهگاه حيات وحش خارک 

موقعیت جغرافیایی

موقعیت عمومی منطقه
موقعیت جزیره خارگ در شمال خلیج فارس واقع در مختصات N291525 عرض شمالی و E501930 طول  شرقی در جنوب استان بوشهر و شهرستان بوشهر و با وسعت 1940 هکتار وطول 5/8 کیلومتر و عرض تقریبی 5/3کیلومتر می  باشد.

وسعت منطقه : 2000 هكتار

ویژگی و سیمای عمومی منطقه( شامل وضعیت توپوگرافی , چشم انداز, پو شش گیاهی وگونه های شاخص گیاهی , وضعیت عمومی حیات وحش و گونه های شاخص و کریدورها ) :
اين جزيره اي با وسعت 35 كيلومتر مربع و به صورت يك طاقديس در دل خليج فارس واقع شده است اكثر وسعت اين منطقه تاسيسات نفتي و مناطق مسكوني ساكنين جزيره بوده و سواحل جزيره در حدود 90 درصد از حالت طبيعي خودش به دليل وجود اسكله هاي صادراتي فرآورده هاي نفتي و ديگر تاسيسات صنعتي  خارج گرديده است.

پوشش گياهي
پوشش گیاهی منطقه خودرو بوده و شامل گیاهان علوفه ای
بهمن ، هلپه ، اسطوخودوس ، خارشتر ، مورخش ، مورتلخ ، چمن ، گل بابونه ، شبدر ، آلوورا(صبرزرد) ، اسفند ، نریشت .
از گیاهان آبزی که اغلب اطراف چشمه ها و قنات ها یافت می شود می توان به نی ، لونی و جگن اشاره نمود.
درختان کهنسال انجیر معابد (لیل)، کهور ایرانی ، کهور پاکستانی ، کنار ،نخل گونه های درختی جزیره را تشکیل می دهند. البته درختان مرکباتی،موز ، مشعل ، اکالیپتوس به صورت دست کاشت در منطقه وجود دارد.
پوشش گیاهی جزیره خارگو نیز شامل درختان لیل و کنار و کهور و و گیاهان نریشت ، گرامورز و اویارسلام می باشد.

حيات وحش
آهو و انواع پرندگان دريايي آبزي و كنار آبزي

جاذبه های اکوتوریستی
از جمله مناطق مورد بازدید گردشگران می  توان به موارد زیر اشاره نمود:
1 –  سواحل زیبا
2 – آبسنگ های مرجانی اطراف جزیره
3 – آهوان و پرندگان مهاجر
4 – پوشش گیاهی و درختان کهنسال انجیر معابد
5– چشمه های آب شیرین
6– قنوات
7– آثار و بناهای تاریخی

وضعیت عمومی اقتصادی اجتماعی
جزیره خارگ در اقتصاد ملی جایگاه ممتاز و غیر قابل انکاری دارد. این جزیره به عنوان یک پایانه عمده صادرات نفت خام در ایجاد ارزش افزوده نهایی تمامی فرایندهای تولیدی نفت خام از مرحله اکتشاف ، حفاری تا استخراج و پالایش اولیه و سپس صدور آن در تمام مناطق نفت خیز جنوب و برخی از حوزه های تحت پوشش فلا ت قاره نقش حساس و کلیدی دارد. از این رو تاسیسات ، تولیدات و فعالیت نیروی انسانی مستقر در جزیره خارگ در اقتصاد کشور دارای جایگاهی ملی و نقشی حیاتی است.

تعارضات مهم منطقه
1.حضور نیرو های نظامی در جزیره خارکو
2. توسعه بیش از حد تاسیسات نفت گاز و پتروشیمی
3. مشکلات ناشی از فعالیت های صید و صیادی مردم بومی  جزیره
4-افزایش جمعیت کلاغ هندی

تجهیزات و امکانات
ساختمان پاسگاه محيط باني( داراي آب ، برق ، تلفن ) –  سيستم راديويي بيسيم – خودرو صحرايي – موتورسيكلت –  تجهيزات انفرادي محيط باني ( كوله پشتي ، دوربين چشمي ،  كيسه خواب ) – موقعيت ياب دستي – رايانه و اينترنت

سایر ملاحظات
با توجه به محدود شدن زيستگاه آهو و افزايش جمعيت آن لازم و ضروري  است كه تعدادي از اين گونه از منطقه خارج گردد و حتي المقدور جمعيت گونه مذكور در سال مورد پايش مستمر قرار گيرد.
پناهگاه حیات وحش خارک، بوشهر

پناهگاه حیات وحش خارک، بوشهر
درخت انجیر معبد (لیل)

پناهگاه حیات وحش خارک، بوشهر

پناهگاه حیات وحش خارک، بوشهر

 

منبع: بیابان های ایران

منطقه حفاظت شده حله

منطقه حفاظت شده مند

نام انگلیسی:  Helleh protected area    

نام فارسی: منطقه حفاظت شده حله

موقعیت جغرافیایی

 

منطقه حفاظت شده حله در استان بوشهر بين N2904 تا N2917 عرض شمالي و E5030 تا E5055 طول جغرافيايي واقع شده است. مساحت آن در 44708 هكتار مي باشد.

پوشش گياهي: ني و نخل مرداب.

پرندگان: پليكان پا خاكستري ,اردك مرمري , گيلانشاه خالدار,‌ درنا, انواع مرغابي سانان,‌ اگرتها,‌ حواصيلها,‌ كاكاييها و پرستوهاي دريايي . 

تالاب و منطقه حفاظت شده حله در استان بوشهر سالانه پذيراي هزاران پرنده مهاجر و بومي است كه زمستان خود را در اين تالاب مي‌گذرانند. گونه‌هاي كميابي از درنا، غاز خاكستري، فلامينگو، پليكان پاخاكستري، چوب پا، نوك خنجري، اردك كله سبز، خوتكا، پرندگان‌نادري كه درتالاب حله به وفور يافت مي‌شوند. در گذشته اين تالاب مملو از گونه‌هاي مختلف پرندگان زيبا و كمياب بود اما شكار غيرمجاز و بي‌رويه، جمعيت اين پرندگان را كاهش داده‌است. دير نيست و هنوز هم تعداد زيادي از اين گونه‌هاي ارزشمند و زيباي محيط زيست كشورمان دراين تالاب‌ها وجود دارند كه همه بايد درحفظ اين زيبايي‌هاي خلقت تلاش كنيم.

بنا به اعلام اداره كل حفاظت محيط زيست استان بوشهر، تالاب حله به عنوان يكي از گنجينه‌هاي ارزشمند حيات وحش وپرندگان بومي و مهاجر كشور در فاصله ‪ ۱۰‬كيلومتري شمال شرق بوشهر قرار دارد. تنوع گياهي، وجود رودخانه حله و نزديك بودن به سواحل اين تالاب را به زيستگاه و چراگاه بسيار غني براي حيات وحش تبديل كرده‌است. وسعت منطقه حفاظت شده حله به ‪ ۴۲‬هزار و ‪ ۶۰۰‬هكتار مي‌رسد كه يكي از زيباترين مناظر طبيعي سواحل جنوبي كشور است. ‪ ۲۰‬هزار هكتار از منطقه حفاظت شده حله تالابي است و رودخانه دائمي حله منبع تامين آب اين تالاب و منطقه است. درحاشيه رودخانه و تالاب حله انواع گياهان آبزي رويش يافته وچراگاه مهمي براي جانواران و پرندگان آبزي و كنار آب چرايجاد كرده‌است.

پرنده دراج و جغدانبار دو گونه پرنده بسيار كمياب است كه درحله مي‌توان سراغ آنها را گرفت. انواع پرندگان شكاري ونوعي از عقاب هادرمنطقه حفاظت شده حله وجود دارند كه كمتر در تالاب‌ها و مناطق حفاظت شده كشور به چشم مي‌خورند. امنيت نسبي و وجود دانه‌هاي گياهي وخوراكي وبوته‌هاي علوفه‌اي تنوع جانوري منطقه حله را به اوج خود رسانده است. شغال، گونه‌هايي از گربه سانان، روباه، كفتار، گراز، خرگوش و گرگ انواع حيواناتي است كه حيات خود را در منطقه حفاظت شده حله مي‌گذرانند. نمونه‌هاي از لاك پشت‌ها و خزندگان درتالاب حله زندگي و توليد مثل مي‌كنند كه هركدام براي مناطق حفاظت شده و محيط زيست كشور كمياب و ارزشمند هستند.

منطقه حفاظت شده و تالابها علاوه بر ايجاد پناهگاه مناسب براي پرندگان و حيات وحش، نقش مهمي در تعديل آب و هوا، تثبيت خاك و توليد علوفه دارند.اين مناطق تفرجگاه مناسبي براي مطالعات علمي و علاقه‌مندان به طبيعت است. نقش واهميت ويژه اين مناطق اقتضا مي‌كند تادرتقويت هرچه‌بيشتر برنامه‌هاي حفاظتي تالاب‌ها و مناطق حفاظت شده محيط زيست برنامه ريزي شود و درحفظ اين ذخائر ارزشمند طبيعت زيباي كشورمان با محيط بانان همكاري كنيم. تالاب و منطقه حفاظت شده حله يكي از زيباترين مناظرطبيعي در كناره خليج فارس را شكل داده و منطقه ديدني براي گردشكران است.  اين تالاب درسال ‪ ۱۳۴۲‬براثر طغيان رودخانه حله بوجود آمد و از آن سال به بعد به عنوان تالاب و منطقه حفاظت شده زير نظر محيط زيست استان بوشهرقرار گرفت.

ویژگی و سیمای عمومی منطقه( شامل وضعیت توپوگرافی , چشم انداز, پو شش گیاهی وگونه های شاخص گیاهی , وضعیت عمومی حیات وحش و گونه های شاخص و کریدورها ) :
1- منطقه حفاظت شده حله عموماً از پوشش گياهي گز و ني و كهور پوشيده و در زمستان تالابي بوده و پذيراي پرندگان فراواني ميباشد

حيات وحش

پرندگاني چون مرغابي ، غاز ، پليكان ،‌دراج ، حواصيل ، ماهي خورك ، اگرت ، قمري ، كوكر ، دليجه ، پرستو ، ديدمك ، نوك خنجري ، سينه سرخ ، سارگپه ،‌پرستو دريايي ، شب گرد ، زنبور خورك ، سنقر ، چغد ، شاهين و جانوراني چون گربه وحشي ، گراز ، روباه ، خرگوش ، خدنگ در منطقه مشاهده شده اند. اين منطقه يكي از بهترين مناطق جهت پرندگان مهاجرزمستان گذران در استان بوشهر مي باشد. .

پوشش گياهي

منطقه حفاظت شده حله از پوشش گياهي گز و ني و كهور پوشيده شده است كه قسمت وسيعي از منطقه را نيز نيزارهاي  انبوه تشكيل مي دهد كه در طي گشت و كنترل مستمر در منطقه مشاهده گرديده كه قسمت اعظم اين نيزار هاي در اثر خشكسالي خشك گرديده است و همچنين كم آبي روي قسمت اعظم تالاب بي تأثير نبوده و خشك گرديده است .

جاذبه های اکوتوریستی
با توجه به اينكه تالاب حله جز اين منطقه بوده و محل امني براي پرندگان زمستان گذران مي باشد از اين لحاظ براي  علاقه مندان به طبيعت و پرنده نگري محل مناسبي مي باشد

وضعیت عمومی اقتصادی اجتماعی
مردم روستاهاي اطراف اين منطقه از طريق كشاورزي و صيادي امرار معاش مي كنند .

تعارضات مهم منطقه
1- از ديگر مشكلات منطقه دخل و تصرف و تخريب غير قانوني اراضي ، توسط كشاورزان بومي منطقه
مي باشد .
2- بدليل خشكسالي كم آبي متاسفانه قسمت اعظم تالاب خشك گرديده است كه از لحاظ زيست محيطي مشكلاتي بوجود آمده است .
3- احداث جاده بوشهر ، گناوه كه قسمتي از آن از منطقه تحت حفاظت عبور مي كند.

تجهیزات و امکانات
ساختمان پاسگاه محيط باني( داراي آب ، برق ، تلفن ) –  سيستم راديويي بيسيم – خودرو صحرايي – موتورسيكلت –  تجهيزات انفرادي محيط باني ( كوله پشتي ، دوربين چشمي ،  كيسه خواب ) – موقعيت ياب دستي – رايانه – انبار علوفه – تراكتور

سایر ملاحظات
با توجه به خشك شدن تالاب در فصل بهار و تابستان مي بايست بر اساس توافق با وزارت نيرو ، آب مورد نياز تالاب تامين گردد

منطقه حفاظت شده مند

منطقه حفاظت شده مند

منطقه حفاظت شده مند

منطقه حفاظت شده مند

منبع: بیابان های ایران